[email protected] 2.1

U bent in menu 3-4. Helden en Geschiedenis

Broodkruimelpad

Home 3. Helden Ongewone Wadlooptochten BVE (Broedvogeleiland) Voolhok/Stern langs de Eems - update 21 november 2020

Ongewone Wadlooptochten

BVE (Broedvogeleiland) Voolhok/Stern langs de Eems - update 21 november 2020

met een kort beeldverslag van een bezoek aan Voolhok/Stern op 18 november 2020

Video, nieuw:
Eems-Dollard 2050 Vlog 7: Vogelbroedeiland Voolhok/Stern in de Eems
Siets Nobel als visdief en presentator en Allix Brenninkmeijer als waddenecoloog


Silhouet van het vogelbroedeiland 'Voolhok', 4 dec. 2017.
Foto en voetspoor Lammert Kwant.


Het vogelbroedeiland 'Voolhok', 4 dec. 2017. Op de achtergrond de Eemscentrale(s) in de Eemshaven.


Satellietfoto 16 okt. 2017. Zie pijl voor de ligging van het vogelbroedeiland.
Bron: www.satellietbeeld.nl


zaterdag 23 december 2017, update 7 november 2020

OOSTPOLDERZIJL / SPIJKSTERPOMPEN - De vaargeul van de Eemshaven naar de Noordzee is in voorjaar en zomer van 2017 verdiept en verruimd. Daarmee is de vaarweg geschikt gemaakt voor grotere schepen dan tot nu toe het geval was, schepen met een diepgang tot 14 meter kunnen nu de Eemshaven bereiken, o.a. de schepen die steenkool vervoeren naar de RWE-kolencentrale. In het verleden werd de opgebaggerde grond op land gestort (bv. op de Rysumer Nacken ten westen van Emden) of naar de Noordzee gebracht.

Er is deze keer voor gekozen om met de opgebaggerde grond een kwelder aan te leggen nabij Delfzijl en een vogelbroedeiland ten zuidoosten van de Eemshaven. Het eilandje ligt langs de Bocht van Watum ter hoogte van het gemaal Spijksterpompen/Oostpolderzijl. Het is aangelegd in opdracht van Rijkswaterstaat en de provincie Groningen met financiële steun van Groningen Seaports en bedrijven in het Eemsmondgebied. Een tijdlang heeft er in de zomer van 2017 iemand op het eiland gebivakkeerd om te voorkomen dat vogels er voortijdig zouden gaan broeden.

Eind november 2017 zijn de werkzaamheden afgerond. Het eiland is 3.1 ha. groot en ovaal van vorm. Het is vlak aan de bovenzijde en ligt daar rond 2.90 m boven NAP. Binnen de hoogtelijn van 2.90 meter boven NAP is het 1.8 ha. groot.

Broedgebied en hoogwatervluchtplaats
Verwacht wordt dat er de komende jaren sterns, meeuwen, scholeksters en andere vogels op het eiland gaan broeden en dat het zal worden gebruikt als hoogwatervluchtplaats. Met het realiseren van het nieuwe broedgebied hoopt men dat vogels minder op bedrijventerreinen en op daken van bedrijven in de Eemshaven gaan broeden. In dat geval zijn er hopelijk ook minder vogels die geraakt worden door de wieken van de 88 windturbines in de Eemshaven (33 vogelslachtoffers per windturbine per jaar).

Bij stormvloed overstroomt het eiland. Dit voorkomt dat er struikgewas en bomen gaan groeien. En vogelmest wordt dan met het zeewater meegevoerd. Konijnen en muizen zullen zich er vermoedelijk niet vestigen vanwege de overstromingen, ook is er weinig voedsel beschikbaar.

Om zandafslag tegen te gaan zijn de noord-, oost- en zuidzijde afgedekt met nijlondoek, vlechtwerk van wilgentenen en stortsteen. De meer in de luwte van de Groninger zeedijk liggende westzijde is afgedekt met keileem. Op het hoge gedeelte zijn rondom kleischelpen gestort in de vorm van een sintelbaan.

Art. 20 NB-wet en schrikhek tegen vossen
Het eiland is in het voorjaar van 2018 tot (voor mensen en roofdieren) verboden gebied verklaard. Rondom is een 1.10 m hoog hek van schrikdraad aangebracht. De stroomvoorziening gaat mbv. een accu die wordt opgeladen door twee zonnepanelen. Her en der op het eilandje zijn lokvogels (visdiefjes) neergelegd. Tevens pallets waaronder jonge vogels zich kunnen verbergen tegen wind, zon en predatie vanuit de lucht, bv. van zilvermeeuwen. Vogels kunnen worden geobserveerd vanuit twee kleine schulhutjes.

Wadlopen naar het vogelbroedeiland
Voor wadlopers is het eiland redelijk goed bereikbaar. Vanaf Spijksterpompen is het ongeveer 770 meter lopen door deels nogal slikkig terrein. Vanaf het dorpje Nieuwstad is de afstand ongeveer 450 meter. Rienk Dijkstra was op 16 mei 2017 vermoedelijk de eerste wadloper die er voet aan land zette. Andere wadlopers volgden in de loop van 2017, o.a. de redactie van WadgidsenWeb. Op 6 sept. 2017 was er in stromende regen een wadlooptocht / excursie naar het eiland met een groep natuurontwikkelaars. Een deel van de groep had vanwege het slik moeite het eiland te bereiken.

Op 14 april 2018 is het eiland voor 'geopend' verklaard op de nieuwe kwelder van Delfzijl. Het gaat 'Vogelbroedeiland Stern' heten.

Meer info:
Nieuw eiland in de Eems-Dollard - Groningen Seaports

Visit to new island
Met dank aan Harry ten Veen

Rapporten
Broedvogels en broedsucces van Visdief en Noordse stern op het broedeiland 'Stern' in de Eems in 2018

Broedvogels en broedsucces van Visdief en Noordse stern op het broedeiland 'Stern' in de Eems in 2019


BEELDVERSLAG aanleg en ontwikkeling vogelbroedeiland Voolhok/Stern langs de Bocht van Watum, zuidoost van de Eemshaven


Voorjaar 2017


Opspuiten vogelbroedeiland.
Bron: www.groningen-seaports.com


16 mei 2017


Wadloper Rienk Dijkstra was op 16 mei 2017 vermoedelijk de eerste wadloper die heen
en terug liep naar het vogelbroedeiland.


Foto's Rienk Dijkstra


11 juni 2017


Wadlooptocht vanaf Spijksterpompen/Oostpolderzijl naar het vogelbroedeiland.
Slikkig terrein aan de voet van de zeedijk.


Oesterbank halverwege de wadlooptocht.


Aankomst vogelbroedeiland.


Noordzijde vogelbroedeiland. Op de achtergrond de Eemshaven


Zandafslag aan de zuidzijde.


Zandafslag aan de zuidwestzijde. Rechts op de achtergrond de zeedijk bij Nieuwstad.
Foto's Lammert Kwant


2 juli 2017


Aanvoer van stortsteen


Vastleggen van de oostoever met nijlondoek met daarop matten van wilgentenen
met daarop stortsteen


Foto's Lammert Kwant


22 juli 2017


Foto's Lammert Kwant


25 augustus 2017


Stuifzand op de stortsteen


De eerste (en enige) plant op het vogelbroedeiland in 2017


De westoever wordt afgedekt met keileem


De aannemer


Foto's Lammert Kwant


18 oktober 2017


Wadlooptocht naar het vogelbroedeiland. De oesterbanken beginnen droog te vallen.


Brokken keileem


Noordzijde vogelbroedeiland. Op de achtergrond de Eemshaven


Ponton Jupiter waarop graafmachines, shovels enz. zijn aangevoerd en tzt. zullen worden afgevoerd.


Zuidelijke helft van het vogelbroedeiland


Kleischelpen om het stuivende zand zo veel mogelijk vast te leggen


Aanspoelsel na hoge waterstand


Foto's Lammert Kwant


5 november 2017


Sintelbaan van kleischelpen


De westoever, afgedekt met keileem


Stortsteen, inmiddels begroeid met zeewier


De Eemscentrale(s). Rechts een autotransportschip op weg naar Emden.


Regenbui boven Delfzijl.
Foto's Lammert Kwant


4 december 2017, het broedeiland is klaar


Opname vanaf de zeedijk bij Spijksterpompen met het vogelbroedeiland,
daarachter het gaseiland op de zandplaat Hond en op de achtergrond de Duitse kust.
De voetsporen zijn van wadloper Lammert Kwant.


Noordzijde vogelbroedeiland


Bovenzijde vogelbroedeiland


Zuidzijde vogelbroedeiland


Graniet en vuursteen, afkomstig uit de keileem


Maanlandschap


Maanlandschap. Wind en water zullen hun eigen sporen achterlaten.
Foto's Lammert Kwant


14 maart 2018, voorjaar


Nog geen vogelactiviteit 1 - 14 maart 2018


Foto's Lammert Kwant


27 maart 2018, voorjaar


Zeewering aan de oostkant van het eiland


Nog geen vogelactiviteit 2 - 27 maart 2018
Foto's Lammert Kwant


17 mei 2018


Nu art. 20 Natuurbeschermingswet, dwz. Verboden Toegang


Electrisch raster rondom het eiland om roofdieren als vossen te weren. Achter het raster is een lage binnen-omheining van gaas aangebracht om electrocutie van jonge vogels te voorkomen.


Compartimentering van het eiland om jonge vogels (bv. bij betreding van het gebied door mensen/onderzoekers) in de buurt van het nest te houden.


Eerste plantengroei op de keileem aan de westkant van het eiland.
Varkensgras (info Dirk Blok)


Dubbel hek, resp. electrisch raster en lage binnen-omheining van gaas.


Observatiehut en zonnepanelen tbv. stroom voor het electrische raster.


'Loksterns (visdiefjes) in broedhouding' en een pallet waar de evt. jonge vogels kunnen schuilen tegen wind, zon en predatie vanuit de lucht, bv. van zilvermeeuwen


Enige afslag aan de oostkant van het eiland op een niet met stenen beschermd deel


Blik in westelijke richting.


Waarschuwing


Vogelonderzoek Rijks Universiteit Groningen
Foto's Lammert Kwant


29 juni 2018


Video RTV Noord: 'Nieuw broedeiland bij Eemshaven is al volop in gebruik'


14 juli 2018, midzomer


Jonge Gewone Zeehond op de keileem aan de westzijde van Voolhok/Stern.
Na overleg met Zeehondencentrum Pieterburen is besloten de zeehond niet mee te nemen.


Vogelnest buiten de omheining, mogelijk van visdiefje (info Dirk Blok)


Vogelnest buiten de omheining, vermoedelijk scholekster (info Dirk Blok)


Vogelnest buiten de omheining, vermoedelijk scholekster.
Links groeit vermoedelijk spiesmelde, rechts loogkruid (info Dirk Blok)

Foto's Lammert Kwant


24 september 2018, najaar


Vegetatie sept. 2018. De geelbloeiende plant is mogelijk bezemkruiskruid (info Dirk Blok)


Lokvogel


Zeeraket


Zeeraket


De binnen-omheining van gaas is opgerold


Overzicht Voolhok/Stern in zuidelijke richting.


Foto's Lammert Kwant


16 januari 2019 - MSC Zoe


Opruimactie op Voolhok/Stern n.a.v. het in zee belanden van (de inhoud van) ca. 340 containers van het containerschip MSC Zoe op 1 januari 2019


Merkwaardige sinkholes/kuilen op de noordzijde van het eiland


Sinkhole/kuil


Sinkholes/kuilen
Foto's Lammert Kwant


25 september 2019, na 2e zomer


Vegetatie sept. 2019. Het eiland is begroeid geraakt.


Kunststof visdiefjes (lokvogels)


Kunststof scholeksters (lokvogels)


Ruigte = schuilgegelegenheid voor kuikens


Bezemkruiskruid


Op de achtergrond Oostpolderzijl/Spijksterpompen
Foto's Lammert Kwant


12 december 2019


Wadloopgids Faber op weg van Oostpolderzijl/Spijkersterpompen naar Voolhok/Stern, 12 december 2019


Compartimentering op het eiland. Plastic folie is op het rastergaas aangebracht om snavelbeschadiging van jonge vogels te voorkomen.


Muizenholen op Voolhok/Stern


Zeeraket, midwinter


Opslag


Ruige begroeiïng


Compartimentering om jonge vogels (bv. bij betreding van het gebied door mensen/onderzoekers) in de buurt van het nest te houden.


Erosie van keileem aan de westzijde van het eiland


Erosie van keileem aan de westzijde van het eiland


Blaasjeswier op de stenen tussen laagwater- en hoogwaterlijn


Transport van (vermoedelijk) scheepsonderdelen op de Eems ten oosten van Voolhok/Stern
Foto's Lammert Kwant


19 februari 2020


Oesterbanken op het wad tussen Oostpolderzijl/Spijksterpompen en Voolhok/Stern.


Aanspoelsel op Voolhok/Stern. Als het zeewater bij harde westenwind te Delfzijl stijgt tot 3 meter boven NAP loopt het eiland onder water.


Aanspoelsel op Voolhok/Stern. Rommel, o.a. afkomstig van het containerschip MSC Zoe is meegenomen. De hoeveelheden vielen mee, ongeveer een halve vuilniszak vol.
Foto's Lammert Kwant


14 september 2020, na 3e zomer
Het eiland is dicht begroeid geraakt.


Erosie van keileem aan de westzijde van Voolhok/Stern


Keien uit de keileem op het 'Westerstrand'


Dichte begroeiïng. Het is de vraag of sterns en meeuwen hier in 2021 nog willen broeden.


Dichte begroeiïng


Dichte begroeiïng met teunisbloem (info Dirk Blok).


Dichte begroeiïng met gras.


Vogelkijkhut/opslagplaats met camera


Waadpak


Vogelkijkhut/opslagplaats


Vogelkijkhut/opslagplaats


Dichte begroeiïng met Ridderzuring. Het is de vraag of sterns en meeuwen hier in 2021 nog willen broeden (2).


Dichte begroeiïng. De plant op de voorgrond is Groot kaasjeskruid (info Dirk Blok).


Windturbines en kolencentrale Eemshaven, zicht vanaf Voolhok/Stern.


Windturbine nabij Spijksterpompen/Oostpolderzijl, zuid van de Eemshaven
Foto's Lammert Kwant


7 november 2020, najaar


Voortschrijdende erosie van keileem aan de westzijde van Voolhok/Stern


Voortschrijdende erosie van keileem aan de westzijde van Voolhok/Stern
met naar beneden gevallen zeeraket


Najaar 2020


Najaar 2020. Aantrekkelijk gebied voor (doortrekkende) zangvogels.


Schuilplek voor jonge vogels. Bij waterstanden van 3 m boven NAP en hoger drijft het weg.


Riet op de westoever


Vogelobservatiehut


Nestmarkeringen.
Foto's Lammert Kwant


18 november 2020, najaar


Halverwege een natte wadloopoversteek van Oostpolderzijl/Spijkersterpompen naar Voolhok/Stern,
vertrek 4 uur voor laagwater Eemshaven, 18 november 2020, namiddag


Eerste boom op Voolhok/Stern, esdoorn


Bloeiende kamille


Muizenholen


Open terrein


Muizenhol


Bloeiende paardebloem


Zicht vanuit de vogelkijkhut op het noorden van Voolhok/Stern


Aanvang van de terugtocht naar de wal, even voor zonsondergang,
drie uur voor laagwater Eemshaven

Foto's Lammert Kwant


VOOLHOK of STERN ?

Zou het vogelbroedeiland 'Voolhok' gaan heten ?
Dat lag voor de hand.
Op de topografische kaart van 1941 heet het wad waar nu het vogelbroedeiland ligt 'Voolhok', zie fig. 1. Eveneens op de topografische kaart van 2016, fig. 2.

Ten noorden van Delfzijl ligt echter een natuurgebiedje dat ook 'Voolhok' heet, zie fig. 3. Dit is ontstaan in de jaren 1970 toen de zeedijk ter plaatse werd opgehoogd, daarbij werd een klein stuk wadbodem/kwelder ingepolderd.

Op 14 april 2018 werd te Delfzijl de naam bekend gemaakt, het wordt officieel 'Vogelbroedeiland Stern', zie fig. 4.


Fig. 1. Topografische kaart 1941 met de naam 'Voolhok'. Bron: www.topotijdreis.nl


Fig. 2. Topografische kaart 2016 met de naam 'Voolhok'. Bron: www.topotijdreis.nl


Fig. 3. Topografische kaart 2016 met de naam 'Voolhok' voor een natuurgebiedje ten noorden
van Delfzijl. Bron: www.topotijdreis.nl


Fig. 4. 'Vogelbroedeiland Stern'. Bron Google Maps 2019